จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าหุ้นกู้ผิดนัดชำระหนี้?

เกิดอะไรขึ้น ถ้าหุ้นกู้ผิดนัดชำระหนี้

ในช่วงเวลาวิกฤตเศรษฐกิจอย่างเช่นช่วง COVID-19 ที่เรากำลังเผชิญกันอยู่นี้ เรามักจะได้ยินคำว่า Bond Default หรือ ตราสารหนี้ผิดนัดชำระหนี้อยู่บ่อยๆ หุ้นกู้เองก็เป็นตราสารหนี้ประเภทหนึ่ง

Bond Default คืออะไร?

Bond Default คือการที่ผู้ออกตราสารหนี้ เช่นหุ้นกู้  จ่ายดอกเบี้ยของหุ้นกู้ไม่ไหว หรือหุ้นกู้หมดอายุแล้วไม่สามารถหาเงินมาจ่ายคืนผู้ถือหน่วยหุ้นกู้ (ผู้ให้กู้) ได้ทัน และไม่สามารถออกหุ้นกู้ชุดใหม่ได้ทัน ทำให้เกิดการผิดนัดชำระหนี้เกิดขึ้น

ปกติแล้วหุ้นกู้เป็นสิ่งที่ไม่ค่อยผิดนัดชำระหนี้ซักเท่าไหร่ ในสถานการณ์ปกติ โดยเฉพาะหุ้นกู้ที่เป็น Investment Grade ขึ้นไป BBB- ไปจนถึง AAA

ที่ผิดนัดชำระหนี้ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจก็เพราะ บริษัทที่ทำธุรกิจอยู่ถูกกระทบจากปัญหา ที่ทำให้รายได้ลดลง กำไรหดตัว บางบริษัทขาดทุน ต้อง Lay-off พนักงาน ขาดสภาพคล่องในการดำเนินธุรกิจอย่างรุนแรง ไม่มีเงินพอจ่ายหนี้เงินต้นและดอกเบี้ย

เหตุการณ์แบบนี้มักจะเกิดขึ้นในช่วงท้ายๆเพราะบริษัทรู้ดีว่าถ้า ผิดนัดชำระหนี้เมื่อไหร่ จะไม่มีใครยอมให้กู้อีกเลย ดังนั้นการผิดนัดชำระหนี้คือทางเลือกสุดท้าย และท้ายสุดจริงๆ

ผิดนัดชำระหนี้แล้วเงินต้นหายหมดเลยไหม?

พอผิดนัดชำระหนี้แล้ว ผู้ถือหน่วยหุ้นกู้จะเสียเงินทั้งหมดไปหรือไม่? ก็ต้องตอบว่า “ไม่ใช่” ซะทีเดียว เพราะพอผิดนัดปุ๊ป เจ้าหนี้กับลูกหนี้ก็ต้องมาคุยกันว่าจะปรับโครงสร้างยังไง ผู้ให้กู้จะยอมลดหนี้ให้หรือไม่ ยอมผ่อนผันดอกเบี้ยหรือเปล่า ส่วนใหญ่จบกันได้บนโต๊ะเจรจา

ถ้าจบไม่ได้ล่ะ?  ทีนี้ก็จะเจอความยุ่งยาก ผู้กู้อาจจะต้องขายสินทรัพย์ในบริษัทตัวเองเพื่อเอามาใช้หนี้ให้แก่ ผู้ถือหน่วยหุ้นกู้ (ผู้ให้กู้) ซึ่งไม่ใช่ทุกรายจะได้เงินที่คืนไปครบ นอกจากนั้นยังใช้เวลายาวนานมากๆ ทางที่ดีอย่าเจอจะดีกว่า

เมื่อผิดนัดชำระหนี้แล้วหุ้นกู้นั้นๆจะหายไปจากตลาดเลยหรือไม่? ตอบว่าไม่ครับ แต่จะมาซื้อขายกันในตลาดรองที่ราคาลดลงมหาศาล

จะรู้ได้ไงว่าหุ้นกู้ตัวไหนกำลังจะผิดนัดชำระหนี้

จะรู้ได้ไงว่าหุ้นกู้ตัวนั้นกำลังจะผิดนัดชำระหนี้? ส่วนใหญ่แล้วก่อนการผิดนัดชำระหนี้ หุ้นกู้ตัวนั้นมักจะถูก Downgrade หรือลดเรทติ้งลง เนื่องจาก Rating Agency เห็นความเสี่ยงเชิงการเงินในบริษัทที่ออกหุ้นกู้สูง

เมื่อความเสี่ยงของผู้กู้สูงขึ้น โอกาสชำระคืนหนี้ได้แบบไม่มีปัญหาก็น้อยลง Rating ของหุ้นกู้ที่บริษัทนั้นออกก็ควรจะต้องตำ่ลง เมื่อ Rating ตำ่ลงก็ต้องมีราคาลดลง และสะท้อนการจ่ายดอกเบี้ยในอัตราที่สูงขึ้น

ข้อมูลเชิงสถิติของตราสารหนี้และหุ้นกู้

ตราสารหนี้ Investment Grade มีอัตราการผิดนัดชำระหนี้เพียง 0.1% ต่อปี
ส่วนประเภท Junk Bond หรือหุ้นกู้ขยะ มีอัตราการผิดนัดชำระหนี้ที่ 4.22%

ค่าเฉลี่ย 31 ปีของการผิดนัดชำระหนี้ของ ตราสารหนี้เกรด AAA และ AA อยู่ที่ 0-0.2%
ในขณะที่เกรด B- อยู่ที่ 3.44% ส่วนเกรดตำ่ที่สุดคือ CCC/C มีอัตราการผิดนัดชำระหนี้ที่ 26.63%

อย่างไรก็ตามแม้ตราสารหนี้ระดับ Investment Grade จะมีโอกาสผิดนัดชำระหนี้ตำ่มากๆ แต่ผู้ถือหน่วยยังต้องเผชิญกับความเสี่ยงของอัตราดอกเบี้ยซึ่งส่งผลถึงราคาตราสารหนี้ในตลาดรอง ให้ผันผวนในบางเวลาและมีความเสี่ยงต่อการสูญเสียเงินต้นได้หากขายก่อนถึงวันครบกำหนด

ส่วนตลาดหุ้นตอนนี้เป็นอย่างไรมาดูข้อมูลได้ในบทความ สรุปมุมมองนักวิเคราะห์ต่อตลาดหุ้นในตอนนี้

ที่มา:

https://www.thebalance.com/bond-default-definition-and-explanation-416900
https://www.thebalance.com/what-is-the-default-rate-416917